All That Glitters – pam mae prynu gemwaith Cymreig wedi’i wneud â llaw yn well i ni a’r blaned

Wnaethwch chi fwynhau gwylio rhaglen sioe dalent gemwaith BBC2 All that Glitters dros yr wythnosau diwethaf? Rhaid dweud ‘o ni’n dwli arno fe – gweld y gemwaith gorjys oedd pawb yn creu. Ond rhaid i fi bod yn onest, wnaetho nhw ddim cael lot o amser i’w creu, weithiau. Roedd Hugo yn ennillydd haeddianol, rhaid dweud, roedd ei dyluniadau jyst mor fodern. Ond chi’n gwybod beth, i fi, fel gemydd, roedd y sioe yn lot fwy na jyst sioe dalent i’n diddanu. A dyma pam.

Ry’ ni gyd ‘di clywed am ‘ffasiwn cyflym’, ond s’dim lot, os unrhywbeth, ‘di cael ei weud am ‘gemwaith cyflym’. Ry’ ni ‘di clywed gwasg negyddol am effaith prynu gormod o ddillad rhad – eu gwisgo unwaith, ac yna’u taflu, wel gall yr un problemau fod yn gysylltiedig â gemwaith rhad a chyflym.

Yn yr un modd â dillad, mae cynhyrchu lot o’r gemwaith ‘rydym yn hoffi ei brynu, yn enwedig rhai brandiau adnabyddus ar y stryd fawr, wedi symud i’r dwyrain pell, lle mae cwmnïau yn gallu cynhyrchu darnau ar raddfa enfawr ac am gost lawer is, yn bennaf oherwydd y dulliau mae nhw’n defnyddio i’w creu a’r costau llafur isel. Mae hyn yn newyddion gwych i frandiau gemwaith byd-eang achos gallent werthu ledled y byd am elw enfawr. Ond beth mae’n golygu i ni, y defnyddiwr, yr amgylchedd, a’n arferion siopa?

Fi’n deall pa mor hawdd yw hi i fwynhau gemwaith ffasiynol gan brandiau byd-eang – mae’n braf teimlo’n rhan o rywbeth sydd ag apêl dorfol, i brynu rhywbeth newydd yn aml ac i gadw i fyny â ffasiwn. Ond mae ‘na anfanteision. Mae amodau gwaith gweithwyr llawer o frandiau ffasiwn mawr sy’n cynhyrchu yn y dwyrain pell wedi dod i’r amlwg yn aml – ‘y’ch chi’n cofio cwymp ffatri Rana Plaza ym Mangladesh yn 2016, lle daeth ei amodau gwaith anffafriol i’r amlwg? Ry’ ni ‘di dod lot fwy ymwybodol o’r hyn ni’n prynnu – sut mae ‘di cael ei wneud, gan bwy a ble. Ac mae rhai amodau gwaith cwmnïau gemwaith yn debyg, a’r pryder mwyaf yw’r cyflogau isel iawn sy’n cael eu talu. Ie, mae’r gemwaith yn edrych yn lyfli, ond sut y’ch chi’n teimlo yn gwybod ei bod ‘di cael ei wneud gan rywun sy’n gweithio am gyflog isel? 

Mae’n hawdd brynu lot o emwaith rhad, sydd, fel dillad, yn cael eu taflu i ffwrdd ar ôl eu gwisgo falle jyst unwaith. A pho fwyaf yr ydym yn ei brynu, y mwyaf sy’n cael ei gynhyrchu; mae’n gylch parhaus o gynhyrchu a phrynu. Oni bai ei fod wedi’i ailgylchu, fel dillad, bydd y gemwaith hwn yn diweddi mewn safle tirlenwi.

Mae gemwaith sy’n cael ei gynhyrchu fel hyn nid jyst yn amheus yn foesegol ac yn anghynaladwy, mae hefyd yn wastraff arian i ni. Yn aml mae’n cael ei wneud yn wael ac ‘dyw e ddim yn para’. Ond y newyddion da yw bod ‘na opsiwn llot well i ni, sef prynu darnau o niferoedd cyfyngedig, o ansawdd uchel, wedi’u gwneud â llaw gan gwmnïau llai (yn aml, unigolion), yn llawer agosach at adref.

 

Mae’r sioe deledu All that Glitters wedi rhoi’r chwyddwydr yn gadarn ar emwaith Prydeinig a Chymreig o ansawdd, sydd ‘di cael ei gynllunio’n unigryw ac wedi’u gwneud â llaw yn llwyr. Mae ‘di dangos i ni beth sydd ar gael a pha artistiaid gwych sydd gennym o ran dylunio gemwaith a chrefftwaith. A wi’n credu bod ni a’r blaned ar eu ennill wrth prynu gemwaith fel hyn.

Yn aml gall gemwaith wedi’u gwneud â llaw fod o ansawdd lot well na llawer o ddarnau sy’n cael eu cynhyrchi ar raddfa eang. Mae pwysau’r metel yn drymach, mae cydrannau’n cael eu gosod yn unigol â llaw, sy’n gwneud y gemwaith lot yn gryfach. Mae gemwaith sydd ‘di cael ei wneud â llaw gan gwmnïau llai yn aml yn cael ei wneud mewn niferoedd cyfyngedig, sy’n rhoi rhywbeth llawer mwy unigryw i ni – wedi’r cyfan s’dim byd gwaeth na gweld pobl eraill yn gwisgo’r un peth â chi, nac oes?

Mae gemwaith sy’n cael ei greu fel hyn hefyd yn llawer mwy olrhainadwy, gydag ôl troed carbon îs. Mae gemwyr artisan yn aml yn gwybod yn union o ble mae eu metelau a’u cerrig gemau wedi dod. Gall y dulliau cynhyrchu hefyd fod yn lot fwy cyfeillgar i’r amgylchedd, oherwydd y cynhyrchiad ar raddfa lawer llai. A chyda’r gemwaith yn cael ei wneud yn llawer agosach at adref, mae danfon yr eitemau i chi yn cael effaith llai ar yr amgylchedd.

Mae gemwaith wedi’u gwneud â llaw yng Nghymru hefyd yn aml yn cael eu gwneud gan y rhai sy’n berchen ar eu busnes, felly ry’ chi’n cefnogi angerdd a breuddwydion unigolion. Mae safon y gwasanaeth gwsmeriaid hefyd yn rheswm arall i brynu gemwaith wedi’i wneud â llaw. Rwy’n ‘nabod llawer o emwyr, gan gynnwys fi fy hunain, sy’n dod i ‘nabod eu cwsmeriaid yn bersonol. O ganlyniad, yn aml gallwn deilwra ein gwasanaethau i chi, er enghraifft, os hoffwch comisiynu darn arbennig, os hoffwch addasu darn o’n casgliad, neu os oes angen darn arnoch yn gyflym mewn pryd ar gyfer achlysur arbennig. Gall gemwyr llai fod yn llawer agosach atoch chi’r cwsmer, yn fwy hyblyg ac yn fwy parod i fodloni’ch gofynion unigol.

Wi’n hollol ymwybodol nad yw gemwaith o’r fath wastod yn rhad, ond ‘wi wir yn credu eich bod yn cael yr hyn rydych yn talu amdano. Ydy, mae’n costio mwy, ond ry’ ni’n  cael cymaint mwy o werth am ein arian, a llawer mwy o dawelwch meddwl. Mae’r math hwn o emwaith yn llawer mwy o fuddsoddiad ac ry’ ni’n ei werthfawrogi’n fwy oherwydd i ni dalu mwy amdano. Mae talu mwy am bob darn hefyd yn arafu cyfradd prynu darnau newydd, gan leihau lefelau prynnu gemwaith. ‘Wi bob amser yn dweud wrth bobl am brynu llai o emwaith, sy’ falle yn rhywbeth od i weud pan ‘wi’n dylunio a creu gemwaith fel bywoliaeth, ond mae’n rhywbeth ‘wi’n wirioneddol angerddol amdano – prynnwch llai a phrynnwch yn well.

‘Wi moyn i ni ddechrau meddwl am y gemwaith ni’n brynu yn yr un ffordd â’r dillad ni’n prynnu a gofyn ble cafodd ei wneud, gan bwy, a sut? Bydd y blaned, ein pocedi a’n steil yn diolch i ni amdani yn y diwedd.

Os ‘ych chi ‘di hoffi blog yr wythnos hon, gwnewch yn siŵr ei rannu’n eang. Os hoffech chi glywed mwy gan Liri, dilynwch ni ar Facebook ac Instagram, neu ymunwch â’n VIPs lle byddwch chi’n derbyn cynigion arbennig, y golwg cyntaf ar gasgliadau, postio am ddim ar eich archebion, a lot mwy.